پنج شنبه , ۲۸ دی ۱۳۹۶
خانه / اخبار / يادداشت/تامين امنيت غذايي کشور با توسعه شيلات امکان پذير است
يادداشت/تامين امنيت غذايي کشور با توسعه شيلات امکان پذير است

يادداشت/تامين امنيت غذايي کشور با توسعه شيلات امکان پذير است

يکي از مهم ترين نيازهاي بشرامروزي،تامين منابع غذايي و رسيدن به خودکفايي در اين زمينه است.کيفيت غذاي مصرفي هر قومي ارتباط  مستقيم  با سطح  آگاهي از مسائل بهداشتي  و تغذيه اي و همچنين توان اقتصادي وعادات غذايي مردم آن کشور دارد.در گذشته امنيت غذايي مترادف با رشد توليد غذا خصوصا در کشورهاي کم درآمد و کم غذا تعبير مي شد اما رشد جمعيت از يک سو و افزايش تعداد گرسنگان ازسوي ديگر نشان داد که اين ديدگاه درست نيست.

کنفرانس بين المللي تغذيه در نشست سال 1992 بر روي تعريفي که بانک جهاني از امنيت غذايي کرده بود، تاکيد کرد.بر اساس اين تعريف،امنيت غذايي عبارت است از : دسترسي همه مردم در تمام اوقات به غذاي کافي و سالم براي داشتن يک زندگي خوب و فعال.
براي تأمين امنيت غذايي در يک کشور همه وزارتخانه ها و سازمان هايي که درگير توليد، توزيع، سياست گذاري و آموزش عمومي هستند بايد با برنامه ريزي دقيق و هماهنگ با يکديگر براي انجام اين مهم اقدام کنند.بخش کشاورزي و منابع طبيعي در تمام کشورهاي دنيا وظايف مهمي را در تامين امنيت غذايي بر عهده دارد.در کشور ما نيز اين بخش به دليل توانمندي هاي و پتانسيل هاي قابل توجه در عوامل توليد، توانسته 14 درصد از کل توليد ناخالص ملي را به خود اختصاص داده و با ايجاد اشتغال زايي به ميزان  23 درصد و ضريب خود کفايي 94 درصد از موقعيت قابل قبولي در ميان بخش هاي اقتصادي کشور برخوردار باشد. شيلات نيز در اين روند ازجايگاه خاصي برخوردار است زيرا نه تنها به عنوان يکي از بخش هاي کشاورزي ايفاي نقش دارد بلکه با توليد آبزيان بعنوان غذاي سالم علاوه بر تامين قسمتي از پروتئين و جيره غذايي کشور با خواص ويژه مي تواند در ايجاد سلامت جامعه موثر باشد.
محاسبات آماري نشان مي ‌دهد که نزديک به يک ميليارد انسان در کره زمين سوء تغذيه دارند. افراد داراي سوء تغذيه اغلب درکشورهاي توسعه نيافته يا در حال توسعه مشاهده مي‌شوند و برعکس در کشورهاي توسعه يافته افزايش وزن به عنوان يک مشکل اساسي مشاهده مي‌شود. فقر غذايي از نظر کمبود پروتئين و کالري عامل عمده مرگ ومير کودکان در کشورهاي در حال توسعه است.حدود دو ميليارد نفر از جمعيت کره زمين با کمبود برخي مکمل‌هاي غذايي ضروري براي بدن روبروهستند.راهکارهاي مختلفي براي توليد غذا در جهان وجود دارد اما آنچه که مي‌تواند امنيت غذايي را با اهميت ‌تر نشان دهد، پروتئين مورد نياز يا به عبارت ديگر اسيدهاي آمينه ضروري براي بدن انسان است که بيشتر درغذاهاي جانوري يافت مي‌شود.در بين اقلام غذايي،گوشت قرمز و گوشت سفيد ،مرغ ،ماهي وآبزيان  داراي اهميت ويژه‌اي در مقوله امنيت غذايي هستند.
بدليل کمبود مواد مغزي در برنامه غذايي،جمعيت کشورهاي در حال توسعه بيشتر به فرآورده هاي دامي و آبزيان در جيره غذايي روزانه خود نياز دارند اين در حالي است که کشورهاي توسعه يافته برنامه غذاي خود را به سمت افزايش توليدات و بهره وري از محصولات دامي و آبزيان تنظيم کرده‌اند.آبزي پروري عملا توانسته در کشورهاي در حال توسعه و مناطقي که از لحاظ اقتصادي قوي نيست به تامين غذا به ويژه پروتئين مورد نياز اقشار مختلف مردم بپردازد.
آبزي پروري عملا توانسته در کشورهاي در حال توسعه ومناطقي که از لحاظ اقتصادي قوي نيست به تامين غذا به ويژه پروتئين مورد نياز اقشار مختلف مردم بپردازد و به عنوان مهم ترين تأمين کننده پروتئين از طريق توليدات ماهي وآبزيان، موجب افزايش ميزان مصرف سرانه شيلات شود. با افزايش پرورش آبزيان ،ميزان توليد ماهي و ساير آبزيان و به دنبال آن ميزان افزايش مصرف سرانه انساني تحقق خواهد يافت.با آشکار شدن اهميت مصرف آبزيان براي سلامت انسان‌ها، روند مصرف اين منابع پروتئيني در رژيم غذايي اغلب کشورها با شتاب در حال افزايش است .در ايران سابقه استفاده از منابع دريايي تحت تاثير عوامل مختلف اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و جغرافيايي بوده و همواره جايگاه و اهميت مصرف آبزيان در برنامه غذايي مردم ايران کمرنگ بوده است.
برطبق بررسي هاي انجام شده، دسترسي هر فرد ايراني به پروتئين خالص حيواني 22 گرم در روز بوده است که در اين ميان سهم آبزيان بيش از 5/2 گرم در روز برآورد شده است. به عبارت ديگر مي توان گفت که تقريبا 6/11 درصد از پروتئين مورد نياز روزانه هر فرد ايراني از مصرف آبزيان تامين شده است.بطوري که بر اساس آمارنامه رسمي سازمان شيلات ايران در سال 1380 درازاي هر نفر ايراني در سال پنج کيلوگرم بوده است اما در سال 1390 به 1/9 کيلوگرم در ازاي هر نفر ايراني رسيده است. بطوري که ميزان گرم پروتئين مصرفي آبزيان در روز براي هر نفر ايراني در سال 1380 ، 2/3 گرم بوده اما در سال 1390 اين ميزان به 46/4 گرم پروتئين در روز براي هر نفر رسيده است.اين پروتئين از گونه هاي مختلف آبزيان شامل ميگو، تن ماهيان، ماهيان خاوياري، ماهيان گرمابي، ماهيان سردابي و ساير ماهيان استخواني حاصل خواهد شد و هر کدام سهمي از اين پروتئين قابل دسترسي را به خود اختصاص مي دهند.
توليد جهاني آبزيان وعرضه فرآورده‌هاي آبزي درطي چند سال اخير همواره روند رو به رشدي را داشته ومحصولات شيلاتي با تامين بيش از 15% از پروتئين حيواني نقش مهمي در امنيت غذايي مردم جهان ايفا مي‌کند. در طي دودهه اخير پرورش آبزيان با رشد سالانه حدود 8% سريع‌ ترين وبا ثبات ‌ترين نرخ رشد را درتوليد پروتئين جانوري در جهان داشته است. به دليل گرم شدن کره زمين و کاهش ذخاير طبيعي آبزيان، طي 20 سال گذشته آبزي ‌پروري در جهان سريع‌ ترين رشد را در ميان ديگر بخش‌هاي کشاورزي داشته که کشورهاي آسيايي موفق ‌تر از ساير مناطق ديگر بوده‌اند.
در کشور ما نيز پتانسيل‌ها و فرصت‌هاي زيادي براي توسعه آبزي ‌پروري با هدف توليد و تنوع غذايي، بهبود امنيت غذايي در کشور، صادرات غير نفتي و ارزآوري و از همه مهم تر ايجاد اشتغال از نوع مولد به صورت مستقيم وغير مستقيم کمک کند که البته اين موضوعات تنها بخشي از دست آوردهاي آبزي ‌پروري است زيرا اگر از ديدگاه کلان اقتصادي به اين موضوع توجه شود. آبزي ‌پروري مي‌تواند بسياري از مناطق محروم کشور را توسعه دهد و در راه محروميت ‌زدايي و بهبود درآمد اقشار مختلف مردم در بخش‌هاي دور و نزديک کشور مثمر ثمر باشد.
با وجود قرار داشتن ايران در منظقه خشک ونيمه خشک، تنوع اقليمي سبب گرديده که امکان فعاليت در رشته‌هاي مختلف آبزي پروري نظير تکثير وپرورش مي‌گو، ماهي خاوياري، انواع کپور ماهيان، ماهيان دريايي، ماهي قزل آلا و… وجود داشته باشد.توسعه سريع آبزيان پرورشي در کشور نشان مي ‌دهد که توليد آبزيان در يک دهه گذشته افزايش چشمگيري داشته است؛ به طوري که ميزان توليدات آبزي پروري در سال 1380 حدود 73 هزار و 645 تن بوده است و در سال 1390 اين ميزان توليد به 285 هزار و 351 تن رسيده است.
سرمايه گذاري در فعاليت آبزي ‌پروري نه تنها در کشورما بلکه در اغلب کشورهاي داراي فرصت‌هاي آبزي ‌پروري به ويژه در آسيا از نرخ سود اقتصادي مناسبي برخوردارست که در ساير بخش‌هاي کشاورزي کمتر مشاهده مي‌شود.انتقال دانش جديد آبزي ‌پروري به کشور مي‌تواند در افزايش ميزان بهره‌ وري موثر باشد؛ به طوري که بتوان ميزان توليد در واحد سطح را با حفظ کيفيت مناسب افزايش وميزان هزينه‌هاي توليد را کاهش داد لذا در اين صورت بهره‌ وري افزايش خواهد يافت.با افزايش بهره وري امکان رقابت بين آبزي ‌پروري و ساير رقباي ديگر همانند صنعت طيور کشور فراهم مي‌شود.
بر اساس پيش‌بيني‌ها و ظرفيت سنجي‌هاي صورت گرفته، آبزي پروري در ايران در ابتداي راه قرار دارد و در صورت کسب اطلاعات و فناوري‌هاي جديد جهاني، بروز رساني اطلاعات توليدي و تامين منابع مالي مورد نياز، امکان رسيدن توليد به پنج برابر ميزان توليد موجود امکان پذيرست.براي تدوام توسعه صحيح آبزي‌ پروري در ساليان آينده نيازمند پشتيباني کليه بخش‌هاي دولتي، تعاوني خصوصي مراکز سرمايه‌ گذاري، بانک‌ها و جذب سرمايه‌هاي مختلف بوده تا بتوان سرعت توسعه آبزي ‌پروري را افزايش داد و در جذب بيشتر دانش آموختگان شيلات و متخصصين اين حرفه به فعاليت‌هاي توليدي اقدام موثري کرد.لازم به ذکر است که، با توجه بيشتر به صنعت شيلات کشور مي توان گام مفيدي در راستاي تامين سلامت و امنيت غذايي جامعه برداشت.

تهيه وتنظيم :سحر حيدري نصير

منبع: خبرگزاری آریا

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده − یک =